नेप्सेको नयाँ ‘बेन्चमार्क’ सूचक: बजारमा किनबेच हुने सेयरको मात्र हिसाब गर्ने सेबोनको प्रस्ताव
धितोपत्र बोर्डले संस्थापक, सरकारी र लक-इनमा रहेका सेयर हटाएर कारोबारयोग्य सेयरमा मात्र आधारित ‘नेप्से बेन्चमार्क सूचक’ बनाउने प्रस्ताव गरेको छ। हालको नेप्से परिसूचक ‘नेप्से अल इक्विटी सूचक’ नामबाट कायमै रहनेछ।
नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले नेप्सेका लागि नयाँ मुख्य सूचक बनाउने प्रस्ताव अघि सारेको छ। बोर्डको कार्यपत्रअनुसार प्रस्तावित नेप्से बेन्चमार्क सूचक (NBI) ले बजारमा वास्तवमै किनबेच हुन सक्ने सेयरको मूल्यलाई मात्र गणना गर्नेछ। नामबारे नेप्सेले थप परामर्श गर्न सक्ने बताइएको छ।
अहिलेको सूचकमा समस्या के छ?
हालको नेप्से परिसूचकले हरेक कम्पनीको सम्पूर्ण बजार पुँजीकरण (कुल सेयर × बजार मूल्य) लाई तौल दिन्छ। तर धेरै कम्पनीका ठूलो हिस्सा सेयर बजारमा आउँदै आउँदैनन् - संस्थापक सेयर, सरकार वा सरकारी निकायको स्वामित्व, लक-इनमा रहेका सेयर आदि। यस्ता सेयरले कम्पनीको बजार पुँजीकरण त ठूलो देखाउँछन्, तर तिनको भाउ बजारले तय गर्दैन।
सबैभन्दा स्पष्ट उदाहरण नेपाल टेलिकम (NTC) हो। यसको करिब ९१.५३ प्रतिशत सेयर सरकारको स्वामित्वमा छ र सर्वसाधारणको हातमा रहेको कारोबारयोग्य हिस्सा ८.४७ प्रतिशत मात्र छ। तर अहिलेको सूचकमा टेलिकमको पूरै बजार मूल्यले तौल पाउँछ, त्यसैले थोरै सेयरको भाउ हल्लिँदा पनि सम्पूर्ण बजारको सूचक धेरै हल्लिन सक्छ।
प्रस्तावमा के हटाइन्छ?
- संस्थापक सेयर
- सरकार वा सरकारी निकायको रणनीतिक लगानी
- लक-इन अवधिमा रहेका सेयर
- कारोबार नभएका तथा बजारमा उपलब्ध नभएको पुष्टि भएका अन्य सेयर
बैंक तथा वित्तीय संस्थाका संस्थापक सेयर सर्वसाधारण सेयरभन्दा धेरै सस्तोमा किनबेच हुने भएकाले तिनलाई सर्वसाधारण सेयरकै भाउमा गन्नु पनि अहिलेको विधिको कमजोरी मानिएको छ।
लगानीकर्ताका लागि यसको अर्थ
- बजारको तस्बिर बढी यथार्थ: सूचकले लगानीकर्ताले वास्तवमै किन्न-बेच्न सक्ने सेयरको चाल देखाउनेछ।
- ठूला सरकारी स्वामित्वका कम्पनीको प्रभाव घट्छ: थोरै फ्लोट भएका ठूला कम्पनीले एक्लै सूचक तान्ने अवस्था कम हुन्छ।
- म्युचुअल फन्ड र इन्डेक्स लगानीको आधार: विश्वका धेरैजसो प्रमुख सूचक (जस्तै MSCI, FTSE र भारतको निफ्टी) यस्तै ‘फ्री-फ्लोट’ विधिमा चल्छन्। नेप्सेमा पनि यो आएमा भविष्यमा इन्डेक्स फन्ड र संस्थागत लगानीकर्ताका लागि भरपर्दो मापदण्ड बन्न सक्छ।
नेप्सेमा कारोबारयोग्य सेयरमा आधारित ‘फ्लोट सूचक’ पहिल्यैदेखि छ, जसले सूचीकृत कुल सेयरको करिब एक तिहाइ मात्र समेट्छ। तर मुख्य सूचकका रूपमा सबैले हेर्ने अझै पुरानै परिसूचक हो। प्रस्ताव अहिले कार्यपत्रकै चरणमा छ र कहिलेदेखि लागू हुन्छ भन्ने समयसीमा तोकिएको छैन।
स्रोत
स्रोत: english.onlinekhabar.com
सम्बन्धित कम्पनी: NTC
यो समाचार जानकारीका लागि मात्र हो, लगानी सल्लाह होइन।